nagłówek strony
-A A +A

Sądy obywatelskie (Citizens' Juries)

Jest to technika wymagająca pracy niewielkiej grupy obywateli nie będących ani ekspertami, ani osobami bezpośrednio zaangażowanymi w sprawę, którą rozpatrują. Pracują oni na zasadach zbliżonych do tych, które obowiązują w przypadku pracy ławników sądowych - rozpatrują sprawę i wydają "werdykt".

 

Jurorzy (sędziowie) uzyskują materiały opisujące różne sposoby rozwiązania danego zagadnienie, mogą też wysłuchiwać stron i świadków. Skład nie musi dążyć do formalnego konsensusu, ale w sposób naturalny może dochodzić do ucierania się (a często zbliżania) poglądów. Proces taki na ogół trwa 2-4 dni. W pierwszym okresie jurorzy zapoznają się z materiałami oraz wysłuchują stron, później pracują nad sformułowaniem rekomendacji.
Technika sądów obywatelskich jest stosowana najczęściej do podejmowania decyzji w sprawach aktualnych i spornych. Poprzez "poinformowaną debatę" i towarzyszące jej wyniki sądy obywatelskie mają za zadanie wspomagać władze o pożądanym kierunku rozstrzygnięć. Metoda ta nie polega na przekazaniu decyzji w ręce obywateli, ale raczej na wspieraniu przez nich decyzji dokonywanej przez władze. Pierwotnie technika sądów obywatelskich była wykorzystywana jedynie na poziomie lokalnym, obecnie jednak coraz częściej stosowana jest także w przypadku kwestii ogólnokrajowych.

 

Najczęściej skład jurorów to grupa 12-16 osób, możliwie najlepiej odpowiadająca społecznej strukturze społeczności. Na przygotowanie całego procesu potrzebne są zazwyczaj 2-3 miesiące.

 

Metoda ta została pierwotnie opracowana przez Jefferson Center (USA), które w 2004 r. wydało podręcznik jej poświęcony. Była ona wielokrotnie wykorzystywana także przy wypracowywaniu rozwiązań na szczeblu lokalnym, m.in. w 1996 w Hanowerze (Niemcy) przy reformie systemu transportu miejskiego, w 1998 w Lavenmouth (Wielka Brytania) przy ustalaniu sposobów zapewnienia opieki dla osób nieuleczalnie chorych oraz w Lewisham (Wielka Brytania) przy opracowywaniu polityki przeciwdziałania społecznym i indywidualnym skutkom zażywania narkotyków.